Land- en tuinbouworganisaties hebben op 5 mei 2026 een brief gestuurd aan de Tweede Kamer. Daarin vragen ze om het Europese Food & Feed Omnibuspakket niet af te wijzen, maar juist te gebruiken om verduurzaming van de gewasbescherming te versnellen. Het omnibuspakket is geen bijzaak, maar randvoorwaarde voor verdere verduurzaming van plantaardige teelten, vinden zij.
In een gezamenlijke brief aan de Kamer roepen LTO Nederland, Glastuinbouw Nederland, NFO, KAVB, NAJK, BO Akkerbouw en NAV op om het kabinet ruimte te geven om in Brussel te onderhandelen over verbeteringen van het voorstel. Een afwijzende houding zet Nederland buitenspel, terwijl nu invloed nodig is, vinden de organisaties. Op 12 mei debatteert de Kamer over het pakket.
Versnelde toelating groene middelen
De zorgen in de sector zijn groot. Volgens de organisaties verdwijnen bestaande gewasbeschermingsmiddelen sneller van de markt dan nieuwe alternatieven beschikbaar komen. De toelating van nieuwe middelen kan in Europa tot 10 jaar duren. Zo kan een gat ontstaan door een groeiend tekort aan nieuwe middelen om ziekten en plagen te bestrijden, juist terwijl de druk door klimaatverandering toeneemt.
De organisaties steunen vooral de onderdelen van het Omnibuspakket die de toelating van groene middelen moeten versnellen en extra beoordelingscapaciteit vrijmaken bij EFSA en het Ctgb. Tegelijk verdedigen zij het omstreden voorstel om het Europese herbeoordelingssysteem meer risico-gebaseerd te maken. Volgens hen is dat nodig om vastlopende procedures los te trekken zonder het beschermingsniveau voor mens en milieu te verlagen.
Toegang tot alternatieven
Ron Mulders, portefeuillehouder Gezonde Planten bij LTO Nederland, zegt dat de brief ook bedoeld is als opmaat naar de gesprekken over het nieuwe convenant gewasbescherming. Staatssecretaris Silvio Erkens wil nog voor de zomer met sectororganisaties, ketenpartijen, overheden en maatschappelijke organisaties afspraken maken over het terugdringen van schadelijke gewasbeschermingsmiddelen richting 2040.
“We zijn als LTO al een tijd bezig hoe we ons moeten verhouden tot de discussie over gewasbescherming”, zegt Mulders. “We willen nogmaals onder de aandacht brengen waar de zorgen zijn in de sector. Het is een signaal dat we er nog niet zijn. En het is ook een voorzet op wat komen gaat in de gesprekken over het convenant.”
Volgens de organisaties kan het convenant alleen slagen als telers ook daadwerkelijk toegang houden tot voldoende alternatieven. Zonder snellere toelating van groene middelen en extra investeringen in onderzoek dreigen verduurzamingsafspraken volgens hen vast te lopen in de praktijk. Onvermijdelijk zullen in de komende jaren teeltrisico’s hoger worden en zullen teelten uit Nederland verdwijnen.
Bindend nationaal akkoord
Het convenant waar staatssecretaris Silvio Erkens nu aan werkt, is opvallend omdat Nederland niet eerder een bindend nationaal akkoord over gewasbescherming kende. Eerdere trajecten, zoals de Toekomstvisie Gewasbescherming 2030 en het Nationaal Actieplan Gewasbescherming, draaiden vooral om beleidsafspraken en stimuleringsprogramma’s. Het nieuwe convenant moet verder gaan, met concrete reductiedoelen richting 2040, tussenevaluaties en mogelijk sectorspecifieke afspraken.
De druk daarachter neemt toe. Nederland ligt nog niet op koers om de doelen van de Kaderrichtlijn Water in 2027 te halen. Tegelijk groeien de zorgen over effecten op Natura 2000-gebieden en gezondheidsrisico’s voor omwonenden en agrariërs.
