In 2024 was de ziektedruk hoog door natte en wisselende weersomstandigheden. Telers grepen vaker naar fungiciden om schimmelziekten te beheersen. De NVWA bracht begin april naar buiten hoe de inspecties anderhalf jaar geleden zijn verlopen. Ze laten zien waar het geregeld misgaat. De tulpenteelt scoort hoog.
De NVWA voerde in 2024 66 inspecties uit in Noordwest-Friesland/Groningen en Goeree-Overflakkee/West-Brabant. Deze gebieden zijn geselecteerd omdat daar eerder normoverschrijdingen van gewasbeschermingsmiddelen in oppervlaktewater zijn gemeten. Het doel van de controles was na te gaan of telers zich houden aan de regels voor gebruik van gewasbeschermingsmiddelen en zo risico’s voor waterkwaliteit te beperken.
Langs oppervlaktewater
De inspecties richtten zich op bedrijven met uien, aardappelen en tulpen die grenzen aan oppervlaktewater. Per bedrijf voerde de NVWA zowel een fysieke controle als een administratieve inspectie uit. Daarnaast werden gewasmonsters genomen op percelen langs watergangen. Die monsters zijn in het laboratorium geanalyseerd om vast te stellen welke middelen zijn gebruikt.
Van de 66 inspecties waren er 25 niet akkoord. Dat betekent dat 38% van de gecontroleerde bedrijven de regels overtrad. In totaal werden 19 overtredingen vastgesteld bij 17 inspecties. De meeste daarvan hadden betrekking op het gebruik van fungiciden. Middelen werden te vaak toegepast, in een te hoge dosering gebruikt of ingezet terwijl ze niet waren toegelaten voor de betreffende teelt.
Opvallend veel tulpenbedrijven
De tulpenteelt valt daarbij op. Van de 28 gecontroleerde tulpenbedrijven waren er 11 niet op orde. Dat is bijna 40%. Ter vergelijking: bij aardappelen ging het om 4 van de 13 bedrijven, bij uien om 9 van de 24. Tulp springt er daarmee uit als gewas met relatief veel overtredingen.
Naast het middelengebruik constateerde de NVWA ook andere tekortkomingen. Zes bedrijven hadden middelen zonder geldige toelating op voorraad. Bij twee bedrijven ontbrak een correcte registratie van toepassingen. In één geval was de keuring van de spuitapparatuur verlopen.
De NVWA trad op met 16 officiële waarschuwingen en stelde 11 rapporten van bevindingen op. Die kunnen leiden tot boetes of andere maatregelen. In één geval kan het gebruik van glyfosaat in een bufferstrook gevolgen hebben voor GLB-subsidies.
Naleving zorgwekkend
Op basis van de inspecties ziet de NVWA geen directe relatie tussen de geconstateerde overtredingen en de eerder gemeten normoverschrijdingen in het oppervlaktewater. Dat verband blijft dus onduidelijk.
De toezichthouder noemt de naleving zorgwekkend en zet in op vervolgacties. De NVWA gaat hierover in gesprek met sectorvertegenwoordigers, Ctgb en betrokken ministeries. Ook is een samenwerkingsafspraak gemaakt met de waterschappen om toezicht te versterken.
