De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) kan 7 van 14 belangrijke regels voor het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen moeilijk of niet controleren. Dat stelt de Algemene Rekenkamer op basis van onderzoek. Het is één van de uitkomsten uit het jaarlijkse verantwoordingsonderzoek naar het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, dat op woensdag 20 mei werd gepubliceerd. Het agentschap NVWA valt onder deze minister.
De Algemene Rekenkamer stelt dat de regels en het toezicht op de naleving van juist gebruik van gewasbeschermingsmiddelen door telers geen zekerheid biedt dat schade voor gezondheid en milieu beperkt zijn en dat is zorgelijk. Die risico’s kunnen spelen bij de gezondheid van omwonenden, voor de natuur en de waterkwaliteit. Zo zijn er aanwijzingen voor een mogelijke relatie tussen blootstelling aan gewasbeschermingsmiddelen en ontwikkelingsstoornissen bij kinderen.
De rijksoverheid heeft bijvoorbeeld geen regels vastgelegd wat kwetsbare gebieden voor gewasbeschermingsmiddelen zijn en hoeveel afstand tot deze gebieden gehouden moet worden bij het spuiten van middelen. Voorschriften voor de controle bij het spuiten bij harde wind zijn in de praktijk moeilijk te controleren.
Geen concreet doel meer
Had de minister in 2023 en 2024 nog de doelstelling naleving van 90% van de regels door telers voor het gebruik van bestrijdingsmiddelen, in 2025 is die doelstelling losgelaten. Dit concrete doel is vervangen door de algemene formulering ‘vermindering van de blootstellingsrisico’s voor mens, dier en milieu’. De naleving lag volgens de NVWA op 68% in 2025, dus ruim onder de oude doelstelling.
Bij nieuwe regelgeving voor gewasbeschermingsmiddelen moet tijdig getoetst worden of die uitvoerbaar en handhaafbaar is. De kennis bij telers kan via applicaties verbeteren. Vanaf 2027 wordt automatische digitale registratie door de teler van middelen en locaties verplicht. Als dat centraal toegankelijk wordt gemaakt, kunnen inspecteurs het gebruik van deze middelen op afstand inzien.
De Algemene Rekenkamer noemt het wegspoelen van gewasbeschermingsmiddelen naar het grond- en oppervlaktewater, ook in natuurgebieden, als een risico. Het achterblijven van de kwaliteit van oppervlaktewater is een risico – de afspraken uit de Europese Kaderrichtlijn Water voor 2027 lijken niet haalbaar.
