Vanuit mijn rol zie ik dagelijks de passie en toewijding waarmee glastuinders werken. Elke dag zetten zij zich in voor het produceren van prachtige bloemen en planten en gezonde groente en fruit. Maar een groeiend probleem volgens recente CBS-statistieken dat vaak over het hoofd wordt gezien: de vergrijzing van onze sector.
Volgens de cijfers is de land- en tuinbouw de meest vergrijsde sector in Nederland. In 2023 was maar liefst 34% van de werkenden in de landbouw en visserij tussen de 55 en 75 jaar oud. Deze vergrijzing brengt uitdagingen met zich mee, zowel voor de individuele ondernemers als voor de sector als geheel.
Vergrijzing gaat de glastuinbouwondernemer dus ook niet voorbij. De redenen om ’langer te blijven zitten’ zijn divers. Sommigen kunnen simpelweg geen afscheid nemen van hun levenswerk, anderen hebben geen opvolger of goede koper die het bedrijf wil overnemen, en weer anderen zien zich geconfronteerd met financiële onzekerheden die hen dwingen om door te gaan.
Het uitstellen van de strategische beslissing om te stoppen, te verkopen of anderszins heeft uiteraard gevolgen. Vernieuwing en innovatie blijven vaak uit en zorgen voor verdere achterstand op het gebied van duurzaamheid en efficiëntie met waardevermindering tot gevolg. Dit is niet alleen een probleem voor de individuele ondernemer, maar voor de hele sector.
Tijdens mijn voorbereiding op deze column stuitte ik op een prachtige uitspraak van de Chinese militaire strateeg Sun Tzu: ’Strategie zonder tactiek is de langzaamste weg naar de overwinning. Tactiek zonder strategie is het lawaai voor de nederlaag.’ Deze eeuwenoude wijsheid is nog steeds zeer relevant en helemaal van toepassing op hiervoor genoemde ontwikkeling.
Kijkend naar het onderwerp vergrijzing is het maar de vraag of er wel strategische keuzes worden gemaakt? Zonder doordachte strategie op de toekomst blijf je als ondernemer (en als sector) rondjes draaien, en zonder tactiek blijft strategie slechts een mooi plan op papier en moddert de boel door.
Of keert de wal het schip? Wanneer je de afgesproken verhoogde Energiebelasting en CO2-heffing doorrekent naar de marge onder aan de streep komen veel ondernemers zonder bijsturing ergens binnen 3-5 jaar financieel klem te zitten. Rondjes draaien, cq aanmodderen is niet de oplossing. De energierekentool van Glastuinbouw Nederland laat dit haarfijn zien. Vul hem maar eens in en ik hoop dat het ondernemers aanzet tot het bepalen van de juiste strategische koers met bijbehorende tactische vervolgstappen.
