De tuinbouw is een sector met een enorme veerkracht. Dit is een van de redenen waarom ik dagelijks met veel plezier in deze sector werkzaam ben en nog lang hoop te zijn. De veerkracht en creativiteit van ondernemers zijn inspirerend en hebben de sector al door heel veel dalen heengetrokken. Er zijn tenslotte afgelopen 20 jaar heel wat problemen overwonnen, even het geheugen opfrissen: De energiecrisis van 2008, EHEC in 2011, de financiële crisis van 2011 en 2012, de corona crisis in 2020 en nu staan we voor de in 2021 ingezette energiecrisis. De oorlog in Oekraïne doet daar nog een schep bovenop. Het einde van dit verschrikkelijke drama is helaas nog niet in zicht.
Menig bedrijf en ondernemer zijn daardoor fors uitgedaagd om tijdig te bakens te verzetten. De strategie en het verdienmodel moesten telkens worden aangepast aan de nieuwe situatie. Ook nu zien we dat er door veel ondernemers direct geschakeld wordt. Een goede zaak en broodnodig. Zeker tot ver in 2024 verwachten de energiemarkten exceptioneel en historisch hoge energieprijzen. Het einde van de hoge energieprijzen is daarmee volgens de energiemarkten nog niet in zicht.
In veel van de hiervoor genoemde situaties heeft de overheid een bijdrage geleverd met hulpmiddelen om ondernemers te ondersteunen. Of dat deze tijd opnieuw gaat lukken, moeten we afwachten. In mijn gesprekken met de verschillende ministeries beproef ik een welwillend oor. Mijn conclusie is wel: een integrale oplossing gaat er niet komen. Wel vermoed ik dat er verschillende puzzelstukjes aangereikt worden, om ondernemers in staat te stellen hun eigen oplossing te creëren. De recente SDE++ pot van 13 miljard is hier een voorbeeld van. Goede hoop heb ik dat er een soort Borgstelling Landbouw opgetuigd gaat worden die banken in staat stelt om te blijven financieren. Maar belangrijke disclaimer, hij is er nog niet en het is helaas nog geen zekerheid. Ons geduld wordt wat dat betreft nog even op de proef gesteld over de precieze puzzelstukjes die aangereikt gaan worden.
Boven de markt hangen extra onzekerheden die nog meer spanning met zich meebrengen. De inflatiecijfers zijn fors. De koopkracht van de Europese consument daalt in een rap tempo. Wat gaat dit betekenen voor de bestedingen in bloemen en planten? De eerder genoemde economische crisis van 2009 heeft ons geleerd dat de sierteelt dan wel wat te verduren kan krijgen. Aanvullend wordt vaart gezet voor wat betreft de klimaatambities. Er hangt een extra reductie van 1 Megaton CO2 boven de glastuinbouwsector, bovenop de eerdere ambities uit het klimaatakkoord. De verwachting is dat deze maand deze extra reductie definitief opgetekend gaat worden in Den Haag.
Er staan de sector een paar uitdagende jaren te wachten. Je probleemoplossend vermogen als ondernemer wordt opnieuw aangesproken. En laat ik ook de hand in eigen boezem steken, dat geldt ook voor mij in de rol die ik voor de bank mag vervullen. Als de sector, waarin je actief en betrokken bent, klem zit, kan je niet alleen langs de zijlijn staan toe kijken. Als betrokken onderdeel van de sector, word je uitgedaagd mee te denken in de oplossing.
Deze column schrijf ik daarom als een aanmoediging om niet bij de pakken neer te zitten. Er ligt genoeg op het bordje van de sector en er komt nog veel meer aan. Heb vertrouwen in je eigen ondernemerschap. Dat heeft jezelf, je bedrijf en de sector al door vele pieken en dalen heen geholpen. Dat gaat dan nu ook weer lukken.
