Moet je nu blij of verdrietig zijn dat het land- en tuinbouwakkoord het niet heeft gehaald, vroeg iemand mij deze week. Ik moet eerlijk zeggen, ik word er wel wat verdrietig van.
Het is wellicht een logische keuze wanneer je naar kijkt naar de breedte aan belangen waarom er geen landbouwakkoord is gekomen. Wanneer je de tijd neemt en eens goed naar de voorlopige afspraken kijkt, dan stonden er echter goede afspraken in om de plantaardige teelten “in het ondertussen” perspectief te bieden. Afspraken onder welke voorwaarden het gebruik van synthetische gewasbeschermingsmiddelen teruggebracht gaan worden. Maar anderzijds kon er ook een versnelling komen op toelating groene middelen en gebruik van nieuwe veredelingstechnieken. Daarnaast afspraken over een (terechte) objectivering van wat goede teeltmethoden zijn via de BAP-systematiek (Best Agricultural Practice). Allemaal zaken om reeds bestaande doelen uit de Kaderrichtlijn water en het Uitvoeringsplan Gewasbescherming ook echt te kunnen halen. Ik zou zeggen, lees de concepttekst en vorm je eigen mening. Ik denk dat de afspraken meer handelingsperspectief kunnen bieden dan de bestaande afspraken (voor zover die er al überhaupt zijn).
Een veel gehoorde kritiek is dat het concept-akkoord niet concreet genoeg was. Ik snap dat ondernemers op zoek zijn naar concreetheid. Maar stel je zo’n akkoord eens voor als een huwelijk of samenlevingscontract. Daarin leg je toch ook op voorhand niet de onderlinge omgangsvormen met elkaar vast? Dat zou wat worden. Een huwelijk laat zich tenslotte pas testen in de praktijk. Trouwen is een werkwoord, het vraagt inspanning van twee partijen om er wat van te maken. Liefde, ambitie en vertrouwen in elkaar moet je dan wel hebben wanneer je je handtekening onder de trouwakte zet.
En dat is denk ik de kern. Wanneer je niet een beetje liefde en vertrouwen voor elkaar voelt, zoek je het in details die zorgen voor schijnzekerheid. Dan is het gedoemd te mislukken. Daarom wellicht beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald? Slechts ten dele: Voor de plantaardige sectoren is het gewoonweg jammer dat het niet gelukt is een landbouwakkoord te sluiten. Een plantaardig akkoord kan mijns inziens een goed toekomstperspectief bieden.
Overigens heb ik niet de illusie dat een plantaardig akkoord voorvallen zoals in Drenthe, waarbij een lelieteler in eerste instantie een verbod werd opgelegd op gebruik van toegelaten gewasbeschermingsmiddelen, hiermee voorkomen worden. Maar zo’n akkoord zet wel het ministerie van LNV mede aan de bal om haar eigen toelatingsbeleid met verve te verdedigen. Vermoedelijk blijft “Drenthe” niet het enige voorbeeld waarbij omwonenden vanuit gezondheidsrisico’s het verbruik juridisch zullen aanvechten. De rechter bleek gevoelig voor gerede twijfel en vraagt aan de teler omgekeerde bewijslast bij gebruik van gewasbescherming. Deze omgekeerde redenatie zien we in de maatschappij steeds meer op ons af komen. Zeker daarom heb je elkaar nodig om in de toekomst op voorhand te weten waar je aan toe bent.
Doe mij daarom dan maar een plantenakkoord, of hoe je het ook wil noemen. Een akkoord waarbij niet alles in beton is gegoten, maar dat ruimte biedt voor een goed gesprek, hoe nu verder te gaan en hoe problemen samen op te lossen. Waarbij net als in een huwelijk geldt; niet eerder van de keukentafel weglopen voordat twistpunten zijn uitgepraat. En lef moet er wat mij betreft ook in doorklinken. We hebben een goed en ambitieus plan om onze uitdagingen in de plantaardige sectoren op te lossen. En overheid, doe je ook mee? Ik ben ervan overtuigd dat dat moet lukken.
