Afgelopen woensdag (21 januari) bracht Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) een bericht naar buiten over de gezondheids- en milieurisico’s van importrozen en andere snijbloemen. Het riep op onze redactie veel vragen op. Hoe zit het met de regelgeving omtrent gewasbeschermingsmiddelen buiten Europa? Wat is de (on)zin van certificering? Hoe gedateerd is het onderzoek als het al in de winter van 2023/ 2024 en de zomer van 2024 werd uitgevoerd? Waarom zijn de FSI-eisen niet overal gelijk? Op sommige vragen vonden we reeds antwoorden, op andere nog niet.
Wat ons ook hooglijk verbaasde was de timing van de publicatie van de resultaten van het onderzoek van Bureau Risicobeoordeling & onderzoek (BuRO). Drie weken voor Valentijn. Neemt NVWA tegenwoordig deel aan het bommentapijt van negatieve berichtgeving dat de sierteelt doorgaans in aanloop naar feestdagen treft?
Een woordvoerder van NVWA beantwoordt deze vraag ontkennend. „Nee, we hebben publicatie van het onderzoek niet bewust voor Valentijn gepland. De planning hangt samen met de onderzoeken van BuRO.” Het was dus toeval.
Wat ons ook opviel was dat Natuur & Milieu heel rap met een reactie op de berichtgeving van NVWA kwam. Woensdag om 13:00 uur stuurde NVWA het persbericht de ether in. Exact 44 minuten later plofte een bericht van Natuur & Milieu op de digitale deurmat. ‘Buitenlandse rozen vol verboden gifstoffen’ en ‘In EU-verboden middelen komen via bloemenimport Nederland binnen’ kopte ze. ‘Zo die zijn er snel bij’, merkte een collega op die het bericht naar ons doorstuurde.
De reactie van de sierteelt liet langer op zich wachten. We belden en appten woensdagmiddag met woordvoerders van Glastuinbouw Nederland, PFFH en Royal FloraHolland. Zij werkten in het kader van ‘sectorcommunicatie’ aan een gezamenlijke reactie op het NVWA-rapport, lieten ze weten. Ze wezen ons voorlopig op de ontdeksierteelt.nl. Als je een reactie met drie partijen moet afstemmen dan neemt dat meer tijd in beslag. Appje hier, mailtje daar, en toch nog een paar belletjes voor de laatste aanpassingen. Dat is begrijpelijk. Donderdag om 17:22, toch rijkelijk laat, stuurden zij hun reactie naar de pers.
Wat dat betreft was Natuur & Milieu sneller dan de sierteelt. Veel sneller. We begrijpen dat ze sneller konden handelen omdat ze niet hoefden te overleggen met meerdere partijen. Maar ze waren er zo razendsnel bij – in slechts 44 minuten – dat het bij ons vraagtekens opriep. Hoe is het mogelijk dat Natuur & Milieu zo snel kon reageren?
Zelfs als de persvoorlichter van Natuur & Milieu heel toevallig al om 13:00 het mailtje in haar mailbox opmerkte is het een huzarenstukje om binnen zo’n korte tijd een reactie te plaatsen. Zeker ook, omdat het een uitgebreide reactie was en ze kennis moest hebben van de materie.
En die materie is niet mals. Aan de bevindingen van NVWA ligt een onderzoeksrapport van 98 pagina’s ten grondslag. Heeft Natuur & Milieu die zo snel tot zich weten te nemen en vervolgens ook nog tijd gezien om een reactie van 4.205 lettertekens inclusief spaties te tikken? En ook nog met een quote erbij van de directeur van de milieuorganisatie? Het leek ons op onze redactie sterk. Heel sterk.
We vroegen ons daarom af of Natuur & Milieu eerder op de hoogte was gesteld van het rapport van BuRO dan de rest van Nederland? Dat vroegen andere partijen in de sector zich overigens ook af. Het zou raar zijn. NVWA is een overheidsinstantie die valt onder het ministerie van Landbouw. En BuRO is een onafhankelijk adviesorgaan binnen NVWA: een wetenschappelijk bureau dat objectief behoord te zijn. Het moet natuurlijk niet zo zijn dat Natuur & Milieu van de overheid een voorkeursbehandeling krijgt en de messen eerder kan slijpen dan bijvoorbeeld partijen in de sierteelt.
Was er sprake van een-tweetje tussen NVWA en Natuur & Milieu? Zijn de twee verliefd, hebben ze verkering, zijn ze verloofd of getrouwd met elkaar? Kreeg Natuur & Milieu eerder inzage in het rapport? Of kreeg ze het persbericht al eerder onder embargo? Het zijn vragen die bij ons oppopten en die ik aan NVWA voorlegde. „Nee, wij publiceren onafhankelijk van Natuur & Milieu, dus niet samen met Natuur & Milieu”, laat de woordvoerder van NVWA weten.
Donderdagmiddag toch maar even de auteur van het stuk van Natuur & Milieu gebeld. Ze neemt niet op. Ik spreek haar voicemail in en laat mijn naam en nummer achter. Ik verwacht dat ze me snel terugbelt. Heel snel. Maar terugbellen lukt blijkbaar niet. Ik bel haar vrijdagmorgen nog een keer. Wederom zonder resultaat. Vervolgens bel ik haar collega. Zij weet niet hoe het gegaan is, vertelt ze. Ze was er niet bij betrokken. „Het kan zijn dat wij eerder een inkijkje hebben gekregen in het rapport. Zo werkt het soms. Maar we hebben ook wel een duidelijke ‘woordvoerderslijn’ klaarliggen. Onze positie hebben we wel helder.”
Waarom ik vraag of Natuur & Milieu eerder op de hoogte lijkt te zijn geweest?, wil ze weten. Nou, het is een heel relevante vraag omdat het raar is als een overheidsinstantie een partij een voorkeursbehandeling zou geven. De overheid moet toch objectief zijn en zo, reageer ik. Ik moet toch echt bij haar collega zijn. En die gaat me terugbellen, verzekert ze me.
Ik wacht en wacht..
Wordt vervolgd..
Of niet…
Arie-Frans Middelburg
redacteur Vakblad voor de Bloemisterij
