Het onderwerp dat de afgelopen tijd mijn agenda domineerde, is de weg naar een convenant gewasbescherming. Ik hoor je al denken, alweer een convenant. Dat is praat voor beleidsmakers en de overheid. Hoewel daar wellicht een kern van waarheid in zit, komt deze beleidspraat bij alle ondernemers in de plantaardige sectoren tot op het erf en heeft het effect op de bedrijfsvoering en het in letterlijke en figuurlijke zin gezond houden van de gewassen en je bedrijf.
Allereerst vind ik het positief dat het kabinet een breed convenant met alle plantaardige sectoren in 2026 tot doel heeft verheven. Of je nu bloemen teelt in het Westland, bloembollen in de kop van Noord-Holland of aardappelen in Flevoland, alle teeltbedrijven lopen tegen hetzelfde knelpunt aan: een leger wordende gereedschapskist om ziekten en plagen te bestrijden.
Nu is het vaak met een gereedschapskist dat wanneer je iets kwijtraakt, je er gewoon een ander instrument voor aanschaft. Helaas gaat die vlieger hier (nog) niet op. Weerbare rassen, voldoende geteste, effectieve biostimulanten, groene middelen, natuurlijke plaagbestrijders zijn er voor veel ziekten en plagen in onvoldoende mate. En nog vervelender, de vernieuwing is drooggevallen of een middel zit nog in de pijplijn van goedkeuringsprocedures.
Over dit laatste is veel toe doen. Grondige toetsingen op effectiviteit van het middel, op humane gezondheid voor de toepasser en andere betrokkenen en op ecologische gevolgen duren lang en zijn kostbaar. Redenen genoeg voor de bedrijven die deze middelen op de markt willen brengen, om selectief te zijn in de procedures die ze voor elke teelt willen gaan starten. Gewoon slechts nieuws dus.
Om dergelijke knelpunten het hoofd te bieden, moet een breed convenant van de plantaardige sectoren met de overheid een wenkend perspectief gaan bieden. Anders is mijn grote zorg dat onjuist gebruik van middelen weleens het acht uur journaal kan gaan domineren. Dat is totaal ongewenst natuurlijk maar het laat een pijnlijk ongemak zien. Telers lopen vast en voelen zich genoodzaakt iets anders te doen met het middel dan het etiket voorschrijft. Ik begrijp dat het ministerie een dergelijke handelwijze nog strakker gaat handhaven en de boetes dusdanig wil verhogen dat het niet loont om buiten de lijntjes te kleuren. Het is tenslotte concurrentievervalsend ten opzichte van de collega en nog belangrijker, je maatschappelijk draagvlak als plantaardige sectoren, met de sierteelt voorop, komt op de tocht te staan.
Een convenant gewasbescherming is in mijn beleving een harde noodzaak om over alle sectoren heen dezelfde knelpunten aan te pakken en stappen voorwaarts te zetten. Tot eind vorige jaar deden de afzonderlijke sectoren zoals vruchtgroente, sierteelt, akkerbouw en bloembollen allemaal nog hun eigen ding. Mooie en moedige voorbeelden zoals 100% groen geteeld, versnellersgroepen, regeneratieve teeltwijze zijn hiervan prachtige voorbeelden. Ze gaan er allemaal vanuit dat het in de teelt 180 graden anders moet. Een systeemverandering in de teelt en vooral een mentale verandering bij degene die de keuze maakt. Iemand noemde het: “de aantekeningenboekjes van opa opsnorren en zijn toegepaste manier van telen jezelf opnieuw eigen te maken”. Hij stelde vast: “We zijn afgelopen jaren met elkaar veel kennis van plantgezondheid verloren en daarin moeten we terug naar de basis.”
Teeltbedrijven staan aan de vooravond van een manier om hun teeltwijze opnieuw tegen het licht te houden. Wellicht ben je er zelfs vandaag de dag al volop mee bezig. In elk geval is voor ieder gewasbescherming een belangrijk thema. Daarom moedig ik iedereen aan het proces over de totstandkoming van een convenant gewasbescherming nauw te volgen. Het gaat ergens over: de toekomst van de plantaardige sectoren. Beleidspraat die je huiskamer inkomt.
