De provincie Drenthe staat met het nieuwe lelieteeltseizoen voor de deur voor een moeilijkheid, nu blijkt dat een aantal zaken die oud-gedeputeerde Gert-Jan Schuinder van Drenthe voorstelde onderuit zijn gehaald. Zo kunnen lelietelers geen gebruik maken van een generieke voortoets voor vergunningverlening. Ook komt er geen moratorium voor de lelieteelt en wordt het handhavingsbeleid door Provinciale Staten aangepast. Wel komt er een strengere maatregel driftreductie.
Lelietelers zijn vergunningplichtig voor de teelt als zij gewasbeschermingsmiddelen gebruiken, zo oordeelde Raad van State in april vorig jaar. Dit omdat niet uit te sluiten is of de middelen schade kunnen brengen aan natuur in Natura-2000 gebieden. Een belangrijk onderdeel in het provinciale beleid van Drenthe over het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen nabij die natuurgebieden na deze uitspraak was het opstellen van een algemene (generieke) voortoets, oftewel een snelle screening die meteen geldt voor alle telers. Zo’n toets zou beoordelen of schadelijke effecten kunnen worden uitgesloten. Zo ja, dan heeft een teler geen vergunning nodig.
Voortoets onmogelijk
Echter die generieke voortoets blijkt nu niet mogelijk. Schuttelaar & Partners beoordelen of zo’n voortoets mogelijk is, maar die zegt dat het niet mogelijk is een juridisch houdbare generieke toets op te leveren. Om effecten van middelen op de natuur goed in beeld te krijgen, is meer onderzoek nodig. Vergelijkbare onderzoeken van andere provincies wijzen dezelfde richting uit. ‘Wel biedt de verkenning aanknopingspunten voor verdere ontwikkeling, waar de provincie samen met het Rijk en andere provincies verder aan werkt. Het doel van de provincie blijft daarom om op langere termijn wél een juridisch houdbare generieke voortoets te kunnen ontwikkelen’, aldus een woordvoerder van de gedeputeerde Emmens, de opvolger van Schuinder.
‘Lelietelers mogelijk illegaal’
De provincie zit nu norm met de kwestie in haar maag. De lelieteler heeft volgens de wet namelijk wél een vergunningsplicht. Dat zou zonder een generieke toets dus een individuele vergunning voor een lelieteler moeten worden. Dat zou kunnen met een ‘passende beoordeling’ waarin de mogelijke effecten op de natuur worden meegenomen. „Maar ook die vergunningverlening zou moeten op wetenschappelijke basis maar omdat die ontbreekt, lijkt ook dat niet te lukken. Als een natuurvergunning onhaalbaar is, zijn lelietelers mogelijk illegaal”, zo zei Lambert Polinder, omgevingsjurist bij Exlan onlangs op een bijeenkomst van Agrifirm-GMN in Maasbree. De provincie verwacht dan ook een hele lading aan handhavingsverzoeken. Polinder: „Er worden waarschijnlijk komende tijd weer honderden verzoeken voor handhaving gedaan.” Vorig jaar kwamen er voor zo’n driehonderd percelen al handhavingsverzoeken binnen, voor zowel lelieteelt als andere gewassen.
Prioritering rond de 250‑meterzone
De provincie gaf onlangs meer duidelijkheid over het handhavingsbeleid in 2026, zodat het duidelijk en werkbaar is voor telers en het ook volgens de wet klopt. Omdat de provincie een enorme werklast verwacht, geeft ze aan dat ze keuzes moet maken in de handhaving.
Een belangrijk element in de handhaving is dat deze niet alleen voor de lelieteelt geldt, maar het alle teelten betreft, aldus de provincie. Dus ook voor gewassen zoals aardappelen, uien en tarwe. Komt er een handhavingsverzoek binnen over een perceel op meer dan een kilometer afstand van een Natura 2000-gebied, dan neemt Drenthe deze inhoudelijk niet in behandeling. Ze richt haar handhaving eerst op percelen die binnen 250 meter van Natura 2000 gebieden liggen. „Percelen die verder liggen, daar vindt ze handhaving niet nodig omdat daar de risico’s op schade aan natuur veel beperkter wordt geacht”, aldus een woordvoeder van gedeputeerde Emmens.
Polinder: „De provincie zal bij handhaving waarschijnlijk de spuitregistratie opvragen.” Het advies van de jurist aan de telers is bij bezwaar altijd een jurist in te schakelen die de natuurregelgeving goed kent. „Zet in een zienswijze goed op een rij wat het betekent voor je bedrijf als je de middelen niet in de teelt kunt gebruiken en wat het met het perspectief voor je bedrijf doet als je de teelt niet kunt doen.”
Verplichting tot 95 procent driftreductie
GS heeft inmiddels ook een voorbereidingsbesluit voorbereid. Daarin staat dat ze telers wil verplichten spuittechnieken toe te passen waardoor 95 procent driftreductie wordt bereikt. Dit is strenger dan de landelijk voorgeschreven 75 procent. Lukt een teler het niet die 95 procent te halen dan is een omgevingsvergunning verplicht. Op 1 april besluit Provinciale Staten over de vaststelling van dit besluit. Het voorbereidingsbesluit wordt door de provincie ingezet omdat de formele wijziging van de Omgevingsverordening nog in procedure is. Ook over het nieuwe handhavingsbesluit besluit PS op 1 april.
Moratorium komt er niet
Gedeputeerde Staten van Drenthe besloot onlangs ook geen moratorium voor de lelieteelt in te stellen. Naar het instellen van zo’n moratorium werd op verzoek van de vorige gedeputeerde Schuinder onderzoek gedaan. Dat wijst echter uit dat de juridische en bestuurlijke risico’s ervan niet opwegen ‘tegen de beperkte verwachte opbrengst voor bescherming van gezondheid en leefomgeving’. Om die reden is het moratorium van de baan. Wel houdt GS in 2026 de areaalontwikkeling van de lelieteelt in Drenthe bij. Mocht er opeens meer areaal lelies bij komen, dan kijkt GS alsnog hoe ze die groei kan stoppen.
