Stichting Turfvrij, de enige NGO-partij in het convenant ‘Milieu-impact potgrond en substraten’, stapt uit het convenant. De druppel voor de stichting is dat VPN (de Vereniging Potgrond- en Substraatfabrikanten Nederland) lobbyt voor de uitbreiding van de veenwinning. „Dat druist totaal in tegen de doelstellingen van het convenant”, vindt Philipp Gramlich van Turfvrij.
De stichting Turfvrij heeft haar terugtrekking vrijdag aan de andere convenantspartijen, zoals VPN (de Vereniging Potgrond- en Substraatfabrikanten Nederland), het ministerie van LVVN, LTO, Glastuinbouw Nederland en Tuinbranche Nederland bekend gemaakt. Het steekt Turfvrij desgevraagd vooral dat in het positionpaper van VPN en Duitse Industrieverband Garten e.V. (IVG) wordt gepleit voor versoepeling van de regelgeving rondom veenwinning in Europa. De paper zou door een winningsbedrijf uit Estland worden gebruikt om levend hoogveen in handen te krijgen, aldus Gramlich.
‘Lijnrecht op doelen convenant’
„Dit staat lijnrecht op waar Turfvrij en het convenant voor staat”, aldus Gramlich die samen met zijn partner Karin Bodewits van de stichting is. „Turfvrij heeft als einddoel dat veenwinning voor substraat helemaal wordt stopgezet en dat betekent dus zeker geen versoepeling van de regelgeving, wij willen juist een strengere regelgeving. Ook willen we dat er kritischer wordt gekeken in welke gebieden turf gewonnen wordt.” In de paper staat onder andere dat 2025 vanwege het weer een slecht winningsjaar was en er meer afgegraven moet worden omdat anders de voedselzekerheid in gevaar komt. „Dit terwijl het grootste deel van de turf in substraten voor de sierteelt wordt gebruikt.”
Meer redenen
De initiatiefnemers van de stichting laten weten verschillende redenen te hebben om uit het convenant te stappen. Zo verwijt Turfvrij de andere convenantspartijen een gebrek aan volledige transparantie bij de levenscyclusanalyse (LCA-analyse) die wordt gebruikt om de milieu-impact van substraten met onder andere veen te bepalen. De LCA is ontwikkeld door Grow Media Europe. De stichting heeft meermaals om de data gevraagd waarop de LCA gebaseerd is, maar vangt bot. „Het compromis is dat onderzoekers van Wageningen Research de data wel mogen bekijken en er een onafhankelijke studie over schrijven. Echter, we zijn al bijna 40 maanden in het convenantsproces en we hebben de studie nog steeds niet.”
‘Andere NGO’s niet toegelaten’
Verder was het volgens Turfvrij bij aanvang van het convenant de bedoeling dat er andere NGO’s zouden kunnen aansluiten. Turfvrij zou Urgenda en Natuur en Milieufederatie Noord-Holland hebben aangedragen, maar die werden naar zeggen van Gramlich, zonder met deze partijen te praten, door de afgewezen. Over deelname aan het convenant door de stichting Turfvrij zegt hij: „Het is goed mogelijk dat we als instrument voor greenwashing worden gebruikt, maar dat weten we niet zeker. Wat we wel zeker weten, is dat is dat onze aanwezigheid aan tafel hen de license to operate geeft omdat ze kunnen beweren dat het proces ‘breed gedragen’ is. Echter, een vrijwillige overeenkomst zonder kritische stemmen dreigt een echokamer te worden.” Ook geeft de stichting aan dat het voor hen erg lastig te concluderen is of er wel genoeg gebeurt in het verminderen van veengebruik in substraten.
Pluspuntje
Positief puntje wat wel bereikt is, is dat steeds meer bedrijven turfvrije potgrond voor consumenten op de markt brengen, zoals Pokon en Intratuin dat hebben gedaan, aldus Turfvrij. „Hierdoor kan een consument kiezen voor turfvrije potgrond.” Wat volgens Gramlich nog wel ontbreekt, is een goede voorlichtingscampagne over turf in potgrond en de veenwinning die daarvoor nodig is. „Een ander mini-stapje dat we bereikt hebben, is dat er op een consumentenzak vermeld staat of er turf in zit, maar de hoeveelheid ervan vermelden is niet verplicht. Echter, bij bijvoorbeeld tuinplanten, ontbreekt dit soort informatie over het soort substraat dat in een potje zit nog.”
‘We stoppen zeker niet’
Gramlich en Bodewits geven aan – nu ze uit het convenant gestapt zijn – hun tijd en energie weer te steken in het zich hard inzetten voor hun doel: alle veengebieden te beschermen en het waterpeil in de ontwaterde veengebieden te verhogen in plaats van dat die gebruikt worden voor het maken van potgrond en substraten. „Dat is beter dan onze tijd en energie steken in een proces waar we amper impact op hebben. We zijn al druk bezig met een grote samenwerking met andere NGO’s. We stoppen zeker niet.”
Motie aanleiding voor convenant
Het convenant werd op 18 november 2022 ondertekend en heeft vergaande doelstellingen gericht op de reductie van de milieu-impact van potgrond en substraten. De coalitie bestaat uit 15 partijen waaronder uit het bedrijfsleven, de rijksoverheid, kennisorganisaties en dus de NGO stichting Turfvrij. Het convenant kwam er omdat in 2021 in de Tweede Kamer een motie werd aangenomen gericht op het uitfaseren van veen in potgrond en tuinaarde om biodiversiteitsverlies en CO₂-uitstoot te verminderen.
VPN: ‘Nog te prematuur’
De Vereniging Potgrond- en Substraatfabrikanten Nederland, kortweg VPN, is om een reactie gevraagd. Die geeft Han de Groot, directeur van VPN schriftelijk: ‘Vanuit het convenant hebben we met spijt en tot onze verrassing vernomen dat Turfvrij de deelname aan het convenant wil opzeggen. In het convenant zelf staat dat we in een dergelijke situatie eerst intern overleg met de opzeggende partij voeren binnen de opzegtermijn van 8 weken. Dat is op dit moment de status en het is dus nu te prematuur om hierover verdere mededelingen te doen.’
