Het CBS meldde eerder dat het totale gebruik van pesticiden tussen 2020 en 2024 met een vijfde daalde. Een nadere analyse van dezelfde cijfers door PAN (Pesticide Action Network) laat een ander beeld zien.
Het gebruik van PFAS-pesticiden steeg in vier jaar met 63%. Het areaal dat met PFAS-fungiciden is behandeld, verdubbelde. De meeste akkers bevatten inmiddels PFAS-houdende middelen. Deze stoffen breken nauwelijks af en zich ophopen in bodem en water.
De daling in kilo’s blijkt vooral het gevolg van het verbod op mancozeb. Telers gebruikten in 2020 nog 1,3 miljoen kilo van die fungicide. Na het verbod stappen ze over op alternatieven. Propamocarb valt op met een stijging van 600%, zo staat in de analyse die PAN deed naar aanleiding van de CBS-cijfers. Het middel is vluchtig en verspreidt zich tot diep in natuurgebieden. Biologische boeren melden dat het op hun gewassen terechtkomt.
PFAS in bollen
In oktober kwam PAN nog naar buiten met een recent onderzoek naar residuen in bloembollen. De organisatie testte veertien gangbare voorjaarsbloeiers en vond in alle monsters PFAS-pesticiden, variërend van één tot drie verschillende PFAS-stoffen per bol. Fluopyram werd in 86% van de bollen gevonden, fludioxonil in 64%. Beide zijn persistent en schadelijk voor waterleven, bodemorganismen en mogelijk de ontwikkeling van insecten.
Opvallend is ook de terugkeer van oude problemen. In drie monsters trof PAN verboden pesticiden aan, waaronder prochloraz en asulam. De besmetting ligt daarmee weer op het niveau van 2021. Alleen in de onderzochte biologische bollen werden geen residuen gevonden. PAN concludeert dat de sector op grote schaal PFAS-middelen gebruikt en dat duurzame teelt nog ver weg is.
Groei meest giftige insecticiden
De CBS-cijfers laten volgens het pesticiden netwerk verder zien dat de inzet van de meest giftige insecticiden groeit. Het behandeld areaal stijgt met 50%. Deze middelen werken in microdoseringen. Deltamethrin doodt insecten al bij 5 tot 7 gram per hectare. De afname in kilo’s zegt dan weinig over de werkelijke impact.
PAN-voorzitter Margriet Mantingh reageert fel: “97,8% van het land wordt nog altijd bespoten. Insecten verdwijnen, de natuur holt achteruit en er komen telkens nieuwe risico’s bij. Dit is geen moment voor optimisme.” Niet-chemische bestrijding blijft achter. Op 92% van het landbouwareaal gebeurt loofdoding en onkruidbeheer nog steeds met herbiciden. Glyfosaat daalde wel, maar prosulfocarb neemt toe tot met 35%. De risico’s verdwijnen dus niet, ze verplaatsen, zegt PAN.
