Het nieuwe minderheidskabinet van D66, CDA en VVD presenteerde op 30 januari haar coalitieakkoord ’Aan de slag, bouwen aan een beter Nederland’. Met haar uitleg en met de plannen wil ze de verbinding weer maken met boeren en tuinders. Met de siertelers maken ze in ieder geval een valse start door een btw-verhoging op sierteeltproducten op te nemen in het akkoord.
Zodra de zoveelste plannen voor een btw-verhoging op sierteeltproducten bekend werd, kwam de lobby ertegen direct weer op gang. Met weer een eenduidige stem van de sector is de reactie: „Een btw-verhoging van sierteeltproducten staat haaks op de ambities van de coalitie voor een groener en fitter Nederland en maakt het in huis halen van bloemen en planten voor mensen met een kleine portemonnee onbereikbaar.”
Met dezelfde argumenten als minder vergroening, welzijn en werkgelegenheid en slechtere exportpositie hoopt de sector de plannen van tafel te krijgen. Recentelijk lukte het nog om de btw-verhoging uit de belastingplannen voor 2026 te houden. Er is echter een groot verschil. De huidige coalitiepartijen D66, CDA en VVD stemden toen tegen de verhoging en komen er nu zelf mee. Voorstanders (PvdD, Volt, SP en GroenLinks-PvdA) heeft het nieuwe minderheidskabinet hard nodig om plannen gerealiseerd te krijgen. De btw-verhoging staat pas gepland vanaf 2028 en levert de staatskas jaarlijks €328 miljoen op.
Minderheid
Met 66 van de 150 zetels in de Tweede Kamer starten D66, CDA en VVD een minderheidskabinet. Voor doorbraken hebben ze dus oppositiepartijen nodig zowel op links als op rechts. Zeker als het hen de komende twee jaar met 22 van de 75 zetels ook ontbreekt aan een meerderheid in de Eerste Kamer.
Gerichte ondersteuning
Het nieuwe kabinet realiseert zich dat ze veel van boeren en tuinders vraagt, maar wil ook naast de agrarische sector staan en ondernemers helpen de omslag naar een toekomstbestendige land- en tuinbouw te maken. Door duurzaamheid en innovaties (onder andere AI, drones, groen gas, sensortechnologie, robotisering, biotechnologie/genetica) te ondersteunen met subsidies en kredieten. Met het oprichten van een productschap 2.0 wil ze werken aan versterking van de uitvoeringskracht in de sector. Ten slotte gaat het kabinet jonge boeren en tuinders helpen om de vergrijzing in de sector tegen te gaan.
Convenant gewasbescherming
In het coalitieakkoord valt de term glastuinbouw eenmaal. Het is een van de sectoren waarmee het kabinet nationale, bindende convenanten wil sluiten om het gebruik van schadelijke gewasbeschermingsmiddelen (op basis van milieubelastingspunten) fors te beperken. Er komt meer ruimte voor geïntegreerde gewasbescherming. Europees wordt ingezet op het toestaan van veredelingstechnieken CRISPR-Cas en cisgenese bij de veredeling van planten.
Crisiswet Netcongestie
Het aanpakken van de netcongestieproblemen heeft voor de coalitiepartijen de hoogste prioriteit. Ze roepen daarvoor zelfs een crisiswet Netcongestie in het leven. Verder niks over terugdraaien van bijmengverplichting groen gas of sectoren uitsluiten van ETS-2. Ook niet te verwachten met deze coalitiepartijen. D66 is nooit voorstander geweest en CDA en VDD blijven bij een goede compensatieregeling voor glastuinders. Wel wordt de SDE++-subsidie met zes nieuwe openstellingsrondes met elk €8 miljard verlengd voor de uitrol van duurzame energiebronnen. In de plannen staat verder dat de fiscale regelingen voor energiezuinige investeringen voor onder meer tuinders (EIA, MIA en VAMIL) waar mogelijk worden samengevoegd tot één robuuste investeringsregeling.
Waterparagraaf te summier
Bij de herziening van de Kaderrichtlijn Water zet Nederland in op simplificatie, met als doel een ambitieuze en realistische richtlijn. Dit geeft ruimte om samen met relevante waterpartners te werken aan concrete plannen voor verbetering van de waterkwaliteit en verkleinen van de risico’s van watervervuiling. Water blijft volgens Glastuinbouw Nederland echter onderbelicht in het coalitieakkoord, terwijl de opgaven voor waterkwantiteit en -kwaliteit juist steeds groter worden. „Waterschappen nemen daardoor steeds vaker het heft in eigen handen, wat leidt tot fragmentatie van waterbeleid in Nederland. Rijksregie is nodig om integraal in alle regio’s onze waterambities te realiseren”, uit voorzitter Adri Bom-Lemstra. De glastuinbouw vraagt bijvoorbeeld al langer om financiële steun voor de aanleg van infrastructuur om watercirculariteit te bevorderen, net als bij energie.
Zelfde koers arbeidsmigratie
In politiek Den Haag is vrij veel overeenstemming over arbeidsmigratie; dus daar geen grote koersverandering. Meer verantwoordelijkheid wordt bij werkgevers neergelegd voor wat betreft registratie van arbeidsmigranten en zorgen voor voldoende huisvesting. Als stok achter de deur blijven uitzendverboden optioneel in sectoren waar misstanden met tijdelijke, laagbetaalde arbeidsmigranten hardnekkig blijven bestaan.
Basis die vertrouwen wekt
Afgezien van de btw-verhoging op sierteeltproducten, zegt Glastuinbouw Nederland in een eerste reactie positief te zijn over de plannen van het nieuwe kabinet. De belangenorganisatie is blij met acht openstellingen van de SDE++-regeling en de spoedaanpak voor netcongestie. Dit kan zorgen voor veel snellere procedures om ondernemers ruimte te geven op het net. En de €20 miljard om Nederland van het stikstofslot te halen, kan ondernemers buiten de veehouderij groen licht geven voor bijvoorbeeld energieprojecten.
LTO Nederland is blij dat na een decennium van wispelturig beleid de coalitiepartijen er nadrukkelijk voor kiezen om het beleid samen met boeren en tuinders vorm te geven. Onder meer door vast te houden aan doelsturing, waarmee bedrijven ruimte krijgen om doelen op eigen wijze te halen „Ondanks grote, openstaande punten legt het coalitieakkoord een basis die vertrouwen wekt”, reageert voorzitter Ger Koopmans. Het aangekondigde convenant gewasbeschermingsmiddelen vindt hij daarvan een goed voorbeeld.
