Op dinsdag 24 september reisde een groep van twintig jonge ondernemers en medewerkers van KAVB-Jong! naar Zuid-Limburg voor een inspirerende dag. Er werd zowel een bedrijfsbezoek gebracht aan Wijndomein St. Martinus in Vijlen als aan Gulpener Bierbrouwerij in Gulpen. Rianne van der Hulst van KAVB koos deze ‘bourgondische’ bedrijven omdat die vaak erg gericht zijn op samenwerking met partijen in hun omgeving.
Rianne van der Hulst, beleidsmedewerker Mens, Ondernemerschap & Onderwijs bij KAVB, geeft aan dat tijdens de bezoeken de volgende vragen centraal stonden: ‘hoe passen deze bedrijven duurzaamheid en innovatie toe in hun bedrijfsvoering en wat kunnen bloembollenbedrijven daarvan leren?’
In het heuveldorp Vijlen werden de jongeren ontvangen bij Wijndomein St. Martinus, een pionier op het gebied van Nederlandse kwaliteitswijnen. Sinds de oprichting in 1988 richt het bedrijf zich op zowel ecologische als technologische vooruitgang binnen de wijnbouw. Inmiddels is St. Martinus uitgegroeid tot de grootste (30 hectare wijnbouw) en meest duurzame wijngaard van Nederland.
Vooruitstrevend
De wijngaard werkt volledig volgens circulaire principes en zet in op de toekomst van precisiewijnbouw. De ondernemers maken gebruik van drones waarmee ze hun wijngaarden kunnen controleren op stand van het gewas en bijvoorbeeld meeldauw. Rianne van der Hulst: „Het plukken gebeurt altijd nog met de hand, maar ze kijken naar innovaties als plukrobots en sensoren. Met sensoren zouden ze bijvoorbeeld de geur- en smaakstoffen van de druiven kunnen meten waardoor ze beter het ideale oogstmoment kunnen bepalen. Daarnaast werkt de wijnboer aan systemen die vroegtijdig ziektedruk signaleren. Dit moet het gebruik van bestrijdingsmiddelen in de toekomst overbodig maken.” Overigens hoeft dit bedrijf maar twee keer per jaar de spuit te gebruiken en dat is een stuk minder dan in bijvoorbeeld Frankrijk, zo hoorden ze daar. „Ze kijken bij St. Martinus heel erg naar het verbouwen van de juiste, weerbare rassen.”
Proeftuin met rasssen
Een belangrijk onderdeel van het bedrijf is de proeftuin, waar wordt geëxperimenteerd met nieuwe druivenrassen. Veel van deze rassen zijn ontwikkeld in Freiburg (Duitsland) en zijn daardoor beter bestand tegen het Nederlandse klimaat. Dit draagt niet alleen bij aan de kwaliteit van de wijn, maar maakt de teelt ook meer weerbaar en dus duurzaam. Van der Hulst was onder de indruk van de proeftuin en de manier van telen. „De wijnboer probeert continu de wetenschap over de druif en de druiventeelt naar de praktijk te halen. Ook wordt heel nauwkeurig bepaald welk ras op welke plek moet staan.”
Impact milieu minimaal
Ondergronds bevindt zich bij Wijndomein St. Martinus een ultramodern wijnbouwcentrum. Hier worden reststromen hergebruikt, wordt aardwarmte ingezet voor verwarming en vindt hergebruik van irrigatiewater plaats. „Alles is erop gericht om de impact op het milieu te minimaliseren, zonder concessies te doen aan kwaliteit van de wijnen.”
De jonge bloembollenondernemers waren volgens Van der Hulst onder de indruk van de lange termijnvisie van het bedrijf: investeren in technologie en onderzoek, ook wanneer directe winst uitblijft. De link met hun eigen teelt werd snel gelegd. De centrale vraag die bij velen bleef hangen, was: hoe kunnen wij als sector technologische mogelijkheden beter benutten om duurzaam, efficiënt en toekomstgericht te telen? De jongeren werden ook verrast over hoe de wijnboer omgaat met zijn omgeving. Zo werken er vrijwilligers die mee helpen met plukken. „Als beloning krijgen ze het jaar erop een fles wijn van de druiven die ze zelf geplukt hebben.”
Gulpener: lokaal, circulair en fossielvrij in 2030
‘s Middags bezocht de groep de Gulpener Bierbrouwerij in Gulpen, waar directeur Jan-Paul Rutten een inkijkje gaf in de duurzame koers van het familiebedrijf. De brouwerij wil in 2030 volledig fossielvrij produceren en is goed op weg. Ze verbruikt 75 procent minder energie, betrekt granen van lokale boeren, onttrekt water uit een eigen bron en werkt samen met een hopboer die op 10 kilometer afstand zit. Gulpener behaalde bovendien het B Corp-certificaat, een erkenning voor bedrijven die winst combineren met maatschappelijke en ecologische verantwoordelijkheid.
Ook hier deden de bollentelers ideeën op over hoe de bierbrouwer, die midden in het dorp zit, de goodwill van de omgeving behoudt. „Door zo veel mogelijk samen te werken met partijen in de nabije omtrek bijvoorbeeld.” Een ander mooi voorbeeld is dat alle medewerkers een budget krijgen van 150 euro waarvan ze zelf mogen bepalen waar ze dit als sponsorgeld inzetten. Ook geeft Gulpener een keer per jaar een oogstfeest voor de omgeving. „Die twee voorbeelden leveren veel goodwill vanuit de omgeving op.” Een technisch hoogtepunt op de bierbrouwerij is de STEAMpump: een innovatieve warmtepomp die restwarmte omzet in hoge-temperatuurstoom. Hiermee vervangt Gulpener gasgestookte ketels.
Van inspiratie naar toepassing
De excursie bood meer dan alleen een kijkje in de keuken van wijn- en bierproductie. „Het was een dag van kennisdeling, praktische voorbeelden en gesprekken over toekomstbestendig ondernemerschap. Beide bedrijven kozen bewust voor innovatie en duurzaamheid, ondanks de risico’s en hogere investeringen. Daar kan onze sector van leren”, aldus Van der Hulst. De jonge bloembollentelers keerden volgens haar huiswaarts met nieuwe inzichten, contacten en inspiratie. „De excursies maakten duidelijk dat duurzaam ondernemen niet alleen noodzakelijk is, maar ook kansen biedt voor onderscheidend vakmanschap.”
