Staatssecretaris Silvio Erkens van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur schetst in een brief aan de Tweede Kamer het proces om tot het nieuwe convenant te komen. Samen met de plantaardige sector, ketenpartijen en maatschappelijke organisaties wil hij reductiedoelen vaststellen voor schadelijke gewasbeschermingsmiddelen richting 2040, dit met tussenevaluaties in 2031 en 2035. Nog voor de zomer moet er overeenstemming zijn over een convenant op hoofdlijnen.
In het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA is vastgelegd om met de plantaardige sectoren een nationaal, bindend convenant te sluiten, om het gebruik van schadelijke gewasbeschermingsmiddelen fors terug te dringen.
Erkens geeft in de brief drie redenen waarom een convenant nodig is: om de gezondheidsrisico’s voor agrariërs en omwonenden te minimaliseren, vanwege de zorgen over de effecten van gewasbeschermingsmiddelen op Natura 2000-gebieden én om meer op schema te komen om te voldoen aan de doelen van de Kaderrichtlijn Water (KRW).
Focus op bepaalde stoffen
Hij stelt dat hij in het convenant specifieker aandacht wil voor enkele groepen werkzame stoffen die aanleiding geven tot bijzondere bezorgdheid, zoals stoffen die Europees zijn aangewezen als kandidaat om te worden vervangen en stoffen die de waterkwaliteitsnormen overschrijden. Voor de stoffen die de Europese KRW raken, worden in het nieuwe convenant de Europese afspraken aangehouden. Dat betekent daar waar Nederland de doelen in 2027 nog niet voor haalt, er voor 2028-2033 extra inspanningen nodig zijn. Erkens heeft het over ‘een extra inzet die bindend is richting nul overschrijdingen van de waterkwaliteitsnorm’.
‘Gemeenten, wacht met eigen regels’
In de brief roept Erkens de formerende partijen in de gemeenten op te wachten met strengere regels voor gewasbeschermingsmiddelen. ‘Gemeenten draaien ook mee in het convenanttraject om te zorgen voor meer uniformiteit in gebiedsgerichte regels over gewasbeschermingsmiddelengebruik.’
Route
Erkens wil vóór de zomer op hoofdlijnen een convenant sluiten met sectorpartijen. Zijn streven is dat het convenant bestaat uit afspraken over een gebruiksreductie die voor de gehele plantaardige sector geldt: dus akkerbouw, vollegrondsgroenten, glastuinbouw, fruitteelt, boomteelt en bloembollen. Na de zomer worden de hoofdafspraken ingevuld in concrete activiteiten en tijdpaden en komen er deelconvenanten per sector, stelt hij.
Reactie sector
Telersorganisaties en ketenpartners onderkennen de maatschappelijke zorgen over de impact van gewasbeschermingsmiddelen op gezondheid, natuur en waterkwaliteit. Ze geven wel aan dat ook de zorgen van telers en plantaardige ketens in de convenanten aan de orde moeten komen, luidt een reactie van BO Akkerbouw, Greenports Nederland, LTO Nederland, KAVB, NFO, Biohuis, Glastuinbouw Nederland en NAJK. Zij stellen dat de afspraken hen hand in hand moeten gaan met meer rechtszekerheid voor telers én met de randvoorwaarden dat telers hun gewassen gezond kunnen houden. Daarom moet het convenant volgens hen onder andere versnelling geven van Integrated Crop Management (ICM) en willen ze dat er iets geregeld wordt voor de hogere oogstrisico’s die telers lopen.
‘Afspraken over zonering’
Anneke van Dijk, strategisch beleidsadviseur Plantaardige sectoren bij LTO, geeft in een podcast aan dat de plantaardige sector in het convenant naar een behoorlijke milieureductie wil gaan. „Maar het is per sector verschillend wat er kan. Dat hangt namelijk af van de eisen van de markt en dus ook wat de keten bereid is om te doen.” Ze geeft aan dat na de zomer aan de deelconvenanten per sector wordt gewerkt samen met ketenpartijen. Daarin komen onder andere afspraken te staan over zonering voor gezondheid en zonering voor Natura 2000- gebieden. „Maar je kunt niet ongebreideld zones in stellen. Ik hoor dat ngo’s afstanden willen van 7 km bij Natura 2000-gebieden. Dat kan niet. Het moet wel realistisch zijn.”
Ook gaf ze aan dat als de sector zo haar nek uitsteekt, de sectoren dingen wel terug verwacht. „Zo moeten zaken bij de rechter standhouden. Ook moeten de meerkosten uit de markt worden gehaald. Het kan niet zo zijn dat alle kosten en de risico’s van de boer en tuinder op zijn erf belanden.”
Voorzitter convenant
Gert-Jan Segers wordt onafhankelijk voorzitter het convenant en begeleid het traject naar het convenant, laat Erkens in de brief verder nog in de brief aan de Kamer weten.
