De oprukkende tulpengalmijt stond centraal tijdens de jaarlijkse bijeenkomst die CNB in haar mijnzaal in Bovenkarspel organiseert voor broeiers. De aanpak van die lastpak geeft voldoende stof voor discussie, zo bleek, al baart ook het hoge percentage zuur in bollen zorgen.
Alle stoelen van de mijnzaal in Bovenkarspel waren bezet. Laatkomers moesten staan. Met naar schatting 190 aanwezigen was de vakbijeenkomst uitermate druk bezocht. Het hoofdonderwerp op het programma, tulpengalmijt, verklaart veel. De lastpak rukt op. Het middel Movento, jarenlang hét middel tegen tulpengalmijt, was dit voorjaar nog te gebruiken, maar blijkbaar heeft het al ingeboet qua werking. Telers melden nieuwe, vaak forse, aantastingen in de bollen die afgelopen periode gerooid zijn. Het wordt snel en makkelijk gevonden in cultivars als Jan Seignette, Stong Gold en het sortiment met Yokohama of Leen van der Mark als kruisingsouder. Het is al enkele jaren bekend dat Movento van de markt gaat. Pogingen van de KAVB voor verlenging of tijdelijke ontheffing leverden niets op. Het maakt de urgentie om een nieuwe, afdoende aanpak van galmijt te vinden groter. Onderzoek daarnaar is al volop gaande bij onder andere Vertify en de WUR.
Middelen en ULO/CATT
Onderzoeker Frank Kreuk deelde in Bovenkarspel resultaten van proeven met middelen die de potentie hebben om een toelating te krijgen. Dit omdat de fabrikanten aangaven daaraan te willen meewerken. En er zijn al de middelen Vertimec en Flipper die een toelating hebben voor een galmijtbehandeling van de geoogste bollen. De effectiviteit van diverse middelen is goed, zowel bij een vroege als late behandeling, liet Kreuk zien. „Maar een partij moet niet te zwaar besmet zijn.” De duurwerking van middelen is nog niet getest. Wat wel bekend is, is de vrijwel acute doding van de galmijt als besmette bollen een ULO- of CATT-behandeling krijgen. Enkele telers hebben al cellen om dat zelf te kunnen doen. Het uitbesteden van die klus kan onder andere bij CNB en Koelhuis WFO. Zij hebben nog ruimte de komende weken, vertelden ze na afloop van de bijeenkomst. Aan de telers het advies om hun bollen, zeker die van het genoemde sortiment, nu extra te controleren op tulpengalmijt. En bij aantasting: handelen, niet afwachten!
Er wordt nog door diverse partijen gewerkt aan het optimaliseren van de ULO- en CATT-behandeling. De invloed daarvan op de stadiumontwikkeling van de spruit in de bol lijkt nihil, getuige de proeven die gedaan zijn met diverse cultivars van diverse herkomsten in verschillende perioden van het jaar.
Levencyclus
Telers in de zaal wilden weten of er al meer bekend is over de levenscyclus van de tulpengalmijt. En hoe hij overleeft. Joop de Hoog van de WUR vertelde dat daar in de afgelopen decennia onderzoek naar galmijten nog nooit goed naar gekeken is. Enig aanknopingspunt is de levencyclus van de tulpengalmijt op knoflook: bij 20-25 oC ongeveer 10 dagen. Voor lopend onderzoek zoekt De Hoog de minuscule langwerpige, ietswat doffe eitjes van de galmijt. Die kunnen geleverd worden, gaven vakgenoten aan. Zij zagen ze al onder hun microscoop.
De onderzoeksleider van de WUR gaf aan dat er al biologische bestrijders van de tulpengalmijt gevonden zijn in de praktijk. Onderzocht wordt hoe daarmee een goede aanpak te maken is. Bij bollentelers worden dit seizoen voor onderzoek ook diverse veegmonsters genomen op bollen, fust, kisten en andere materialen. „Het is schrikbarend hoe vaak we DNA vinden van de galmijt. Hij zit bijna overal, zo lijkt het. Waar ze vandaan komen en hoe ze overleven is nog niet volledig in kaart gebracht. Maar een ding is zeker: Hygiëne is heel belangrijk. Galmijten kunnen zich namelijk ook prima via de lucht verplaatsen.” Frank Kreuk vulde aan: „Zet schone partijen bollen niet bij besmette partijen. Een besmetting kan in een jaar tijd gruwelijk uit de hand lopen. Dat zien wij in ons onderzoek te vaak.” Bollenexporteurs gaven aan dat kruisbesmetting ook bij hen bijna niet te voorkomen is. Zij kunnen via het Anthos Partij Kompas (APK) nu wel de aanwezigheid van tulpengalmijt in de handel melden. Veertig exporteurs door mee aan dit nieuwe attenderingssysteem. Eind augustus waren er drie meldingen uitgegaan naar de leden.
Ethyleen
Het euvel zuur in tulpen kwam ook ter sprake in de discussie over de tulpengalmijt. Het ethyleengas dat zure bollen produceren wil je afluchten omdat het schadelijk is voor gezonde bollen. Het kan bloemverdroging of overmatige verklistering veroorzaken. Bij een ULO- of CATT- behandeling tegen galmijt moet een cel echter een paar uur potdicht blijven. Dan kan het gehalte ethyleengas flink oplopen. „Daarom gebruiken we standaard een ethyleenblokker tijdens de behandeling,” gaf CNB-adviseur Yorick van Leeuwen als oplossing aan.
Van Leeuwen vertelde in zijn presentatie over het afgelopen teeltseizoen dat hij nog nooit zo’n hoog percentage zuur in de tulpenbollen heeft meegemaakt. Partijen met 40-50% zuur zijn geen uitzondering. Oorzaken zijn divers en bekend: ongunstige (natte en warme) omstandigheden tijdens de teelt en het rooien, beschadiging van de bollen, besmet plantgoed en onvoldoende droogcapaciteit voor de geoogste bollen. „De hete zomerdagen zorgden voor extra uitdagingen bij het verwerken, drogen en bewaren van de bollen. Die dagen zijn gelukkig voorbij. Let komend najaar extra goed op de kwaliteit van het plantgoed,” gaf Van Leeuwen als advies mee.
Stadiumontwikkeling vlot
Voor de broeiers had de medewerker van CNB nog een paar mededelingen. Controle van de geoogste bollen leerde hem dat de stadiumontwikkeling van spruiten zeer vlot verloopt. Gemiddeld zijn de bollen een paar dagen eerder in stadium G dan in 2024. De bollen die als eerste in Frankrijk geoogst zijn, die kunnen vanaf 19 november afgebroeid worden. De Hollandse bollen zijn gemiddeld vanaf 7 december broeibaar. In de periode daartussen zijn de bollen bruikbaar die in Nederland onder plastic of in Zeeland geteeld zijn. Er zijn voldoende broeibare bollen geoogst afgelopen jaar, weet Van Leeuwen. Broeischema’s kunnen goed gemaakt worden, als vergt dat vanwege uitval door zuur of galmijt hier en daar wel enig puzzelwerk.
