Het Hoogheemraadschap van Delfland heeft telers gewaarschuwd om geen restwater van coatings meer op het oppervlaktewater te lozen. Dit moet witte sloten én andere verontreiniging voorkomen. In de praktijk komt dit water nog vaak in de sloot terecht. Welke problemen levert het op als dat niet meer mag? Want gemeente Westland wil dit water ook niet in het riool.
Tot twee jaar geleden mochten krijtstoffen niet op de sloot worden afgevoerd als ze visuele verontreiniging veroorzaakten. Het Platform Duurzame Glastuinbouw heeft in 2018 een handreiking opgesteld hoe ze met schermmiddelen en coatings moeten omgaan. Hoewel de Unie van Waterschappen bij het platform is aangesloten, vindt Delfland dat de handreiking niet ver genoeg gaat. Lozing van krijtmiddelen, ook van onzichtbare stoffen, zou negatieve invloed kunnen hebben op het waterleven. Zo stelt Delfland dat het de kieuwen van vissen kan aantasten of de fotosynthese van planten kan hinderen. Het waterschap stuurde begin maart een brief naar alle tuinders in het gebied om hier nog eens op te wijzen. Meer dan de helft van de bedrijven gebruikt een coating.
Glastuinbouw Nederland is verrast door de brief. „Uiteindelijk is het streven van de glastuinbouw dat er niets in de sloot terechtkomt wat de waterkwaliteit te sterk beïnvloedt”, zegt Guus Meis, beleidsspecialist water en omgeving bij de organisatie. „Maar de praktijk is nog niet zo ver.” Daarom pleit Glastuinbouw Nederland voor een overgangsregeling. Delfland gaat daar echter niet in mee en is al aan het handhaven. In 2025 heeft het waterschap negen keer een proces-verbaal opgemaakt.
Nieuwe handreiking
Het platform werkt aan een nieuwe handreiking die in het tweede kwartaal klaar moet zijn. „Daarin wordt rekening gehouden met de argumenten van Delfland”, aldus Meis. Of dit voor Delfland genoeg is, zal moeten blijken. „De handreiking is geen formele wetgeving, en is niet bindend. Elk bevoegd gezag mag hiervan afwijken.”
De beleidsregels die Delfland opstelt zijn geen uitgebreide juridische procedures. „Een belanghebbende kan wel een zienswijze indienen, maar daar hoeven de waterschappen geen rekening mee te houden”, zegt Meis. „Tegen beleidsregels kun je geen bezwaar maken of in beroep gaan. Alleen een tuinder die een boete krijgt, kan daartegen bezwaar maken en in beroep gaan. Maar dat moet hij maar net willen.”
Er zijn nog geen aanwijzingen dat andere waterschappen deze beleidsregels gaan overnemen. Maar bij het maken van beleid voor de glastuinbouw kijken ze vaak met veel interesse naar Delfland.
Schadelijke stoffen?
Wat zit er eigenlijk aan schadelijke stoffen in coatings en cleaners? Fabrikant Houweling verkoopt Bright-Eco-Coating op basis van zetmeel en calciumcarbonaat. „Gecertificeerd zonder microplastics”, zegt Ronald de Vreede, manager bedrijfsontwikkeling horticulture.
Ook Lumiforte laat weten dat er geen schadelijke stoffen in zitten. „Al onze producten voldoen aan de EU-wetgeving rond microplastics en bevatten geen zware metalen. Ze zijn getest op toxiciteit voor het milieu”, zegt Barry Zuidgeest, commercieel directeur bij deze grootste fabrikant van schermmiddelen. „Wat er precies in zit, is het geheim van de smid.” Dit bedrijf heeft ook een lijn van biobased producten, maar vanuit de sector is daar nog geen brede interesse in.
Volgens Zuidgeest hangt het er verder van af in welke concentraties de coatings en reinigingsmiddelen in de sloot terechtkomen. „Als ze sterk verdund zijn, dan leveren ze geen problemen op. Het grootste deel van onze producten is biologisch afbreekbaar. Het krijt is een natuurproduct en zal bezinken. Na een flinke regenbui is de concentratie zo laag dat dit niet meer terug te vinden is. Dit water kun je ook in het bassin opvangen. Als je 100% zekerheid wil hebben, kun je het water analyseren voordat je het aan de planten geeft.”
De biobased coatings op basis van zetmeel en kalk kunnen worden verwijderd met een biologische reiniger. In dat geval lost het zuur de kalk op. „Dan heb je totaal geen visuele verontreiniging meer.”
Niets meer in de sloot
Toch wil Delfland helemaal geen coatingresten meer in de sloot hebben. „Het helpt zeker als er biobased materialen worden gebruikt”, zegt een woordvoerder. „Maar het gaat erom dat de waterkwaliteit niet achteruitgaat. Kalk heeft grote invloed op de pH en zetmeel bindt allerlei stoffen.”
Het maakt verschil of je het krijt loost op een doodlopende sloot of op een grotere watergang met meer doorstroming, erkent de woordvoerder. „Maar daar houden we geen rekening mee als we verontreiniging zien, of als omwonenden daar melding van maken.”
Het water mag ook niet op het riool worden geloosd, laat gemeente Westland desgevraagd weten. Vanwege de afwijkende zuurgraad zou het schadelijk zijn voor het riool en de gemalen.
Vragen van telers
Sproeibedrijven krijgen vaker te maken met vragen van telers. Wat raden zij aan? „We adviseren onze klanten al tien jaar om te lozen via een pijpje onder het wateroppervlak. Dan gaat het in elk geval niet schuimen”, vertelt een loonwerker die anoniem wil blijven. „Je kunt ook de bodem van de sloot roeren om de vervuiling te camoufleren. Maar als het waterschap monsters gaat nemen, ben je alsnog de klos.”
Gertjan van Hattem, directeur van sproeibedrijf Van Hattem, denkt dat op termijn ’het bassin’ de beste oplossing is. „Dat zie ik steeds vaker. Het is geen probleem om dit water aan een groentegewas te geven. Maar als je een siergewas bovenlangs water geeft, zou ik daarmee oppassen.”
Van Hattem is nog niet enthousiast over de biobased coatings. „Deze zijn zwaarder om op te brengen en slijten sneller. Ik verwacht dat ze over een paar jaar goed genoeg zijn, maar nu zou ik ze nog niet iedereen aanraden.”
„Wij denken graag mee om problemen te voorkomen”, zegt Zuidgeest (Lumiforte). „Zo kunnen we uitrekenen in welke concentraties de resten in het bassin komen, zodat telers weten of ze dat water veilig kunnen gebruiken.”
‘Liever één landelijke norm’
Binnen het algemeen bestuur van Delfland is de strengere koers die het Zuid-Hollandse waterschap vaart niet onomstreden. „Wij zijn van mening dat de handleiding die nu omgewerkt wordt door het Platform Duurzaam Glastuinbouw dit jaar nog de landelijk de norm moet worden en dat waterschappen niet eenzijdig eigen regels moeten gaan opleggen”, zegt CDA-fractievoorzitter Maarten Jansen mede namens de fractie van ChristenUnie/SGP. “Dat schept helderheid over wat wel en wat niet toegestaan is, en geeft een level playing field voor deglastuinders in heel Nederland.”
Het is Jansen wel een doorn in het oog dat er bedrijven zijn die willens en wetens lozingen van water met krijt erin proberen te camoufleren, bijvoorbeeld door het te lozen via een pijpje onder het wateroppervlak of door de bodem van de sloot te roeren. Jansen: „De interne discussie over emissies door glastuinders wordt met name vanuit de natuur- en waterschapspartijen scherp en soms ongenuanceerd aangezet. Maar uiteraard zijn wij van mening dat iedere tuinder de verantwoordelijkheid heeft zich aan de regels te houden en een zorgplicht voor een goede waterkwaliteit.”
