Dit najaar worden 50 bollentelers in de Hogeveense Polder door waterschap Rijnland gecontroleerd op lekkages van bolontsmettingsmiddelen. Van de werkzame stof pyraclostrobin, de werkzame stof in het middel Securo, zijn van augustus 2025 tot en met mei dit jaar dan wel geen individuele overschrijdingen in het oppervlaktewater gemeten, het schap wil het probleem voor zijn. Van de werkzame stof carbendazim, een inmiddels verboden middel, waren er in die periode wél overschrijdingen. Dat gebeurde op vier locaties, waarvan twee in november 2025 en op één locatie in februari en maart.
Het agrarisch meetnet van Rijnland verzamelt al meerdere jaren gegevens en laat zien dat normoverschrijdingen in de bollenteelt al langere tijd voorkomen. De specifieke resultaten uit de Hogeveense Polder zijn volgens het schap gebaseerd op recente metingen en die zijn dit voorjaar met telers besproken. Het schap meet onder andere in straatkolken (putten), spoelbassins en sloten de hoge concentraties van de twee ontsmettingsmiddelen.
Vanaf 2013 controleert het Hoogheemraadschap maandelijks op zeven locaties in de Bollentreek op een groot aantal werkzame stoffen in het oppervlaktewater. Die concentraties vergelijkt ze met de normen. De meetresultaten van de gewasbeschermingsmiddelen staan in een openbaar dashboard van Rijnland (kiezen voor concentraties gewasbeschermingsmiddelen). Het maakt zichtbaar welke stoffen aandacht vragen en of maatregelen effect hebben. In het dashboard is niet te zien welke kweker verantwoordelijk is voor een bepaalde verhoogde concentratie.
Verschil MAC-norm en JG-MKN
Het is niet zo dat vanaf 1 augustus vorig jaar voor pyraclostrobin de MAC-norm, de werkelijk individueel gemeten waarden, wordt overschreden, maar wel de jaargemiddelde waarde, de JG-MKN of MTR-norm. Deze laatste norm is de jaar gemiddelde norm, die je dus eigenlijk pas op het eind van het jaar kunt weten. Toch kijkt het waterschap naar die waarden omdat het een soort van early warning is en ze eerder kan schakelen en bij kan sturen.
Controle op putten en sloten
Op basis van de bevindingen in de Hogeveense Polder heeft Rijnland besloten om dit najaar 50 bollentelers te controleren op lekkages van ontsmettingsmiddelen. Bij deze controles zullen opnieuw de straatkolken (putten) en sloten worden bemonsterd. De controles vinden plaats tijdens het ontsmettingsseizoen, zijn onaangekondigd en worden uitgevoerd verspreid over het bollenteeltgebied. Het gaat om een gerichte controle op situaties waar het risico op emissie het grootst is, aldus Elise Bergsma, woordvoerder van het schap.
Routes naar oppervlaktewater
„De belangrijkste routes zijn erfafspoeling, lekkage of morsen bij het ontsmetten van bollen zoals bij transportbewegingen op het erf, uitspoeling van resten van kisten die buiten staan en het vrijkomen van oude resten bij het reinigen van kisten. De metingen in straatkolken laten zien dat middelen via het erf en regenwater richting het oppervlaktewater kunnen worden afgevoerd”, aldus Bergsma. Zij voegt er aan toe dat boldompelmiddelen ook in het oppervlaktewater terecht kunnen komen wanneer middel uit kisten lekt tijdens transport naar het perceel, of wanneer resten uit kisten op het perceel bij regen afspoelen. „Maar ook verwaaiing van bollenschillen naar de sloot kan tot emissies leiden.”
De werkzame stof carbendazim is het afbraakproduct van thiofanaat-methyl uit het dompelmiddel Topsin. Dit laatste middel is sinds 2021 niet meer toegelaten, maar kan nog wel in het oppervlaktewater worden gemeten. In het meetnet is ook te zien dat er ook op één locatie in november in de polder in de periode augustus 2025 tot en met mei dit jaar een norm is overschreden voor de werkzame stof methylpirimifos. Methyl-pirimifos werd gebruikt voor de bewaring van bollen. Deze stof is al enige tijd geleden verboden, maar het kan zijn dat het nog aan kisten zit en zo uit kan spoelen.
Pendimethalin spant de kroon
De werkzame stof pendimethalin (werkzame stof van de herbicide Stomp en Wing P) spant echter de kroon; daarvan lag het totaal op elf individuele overschrijdingen in de periode november 2025 tot en met mei dit jaar. Dat was op één locatie in november 2025 en dit jaar was dat op vier locaties in februari, op vijf locaties in maart en op één locatie in april. Dit terwijl naar schatting ongeveer een op de drie telers bij toepassing van de bodemherbicide gebruik is gaan maken van de Lechnerdop, een dop met grovere druppel maar een die veel minder snel verwaait. Ook ziet het schap juist hogere concentraties pendimethalin dan vorig jaar. Naar de oorzaken van de nog vele en hogere concentraties van pendimethalin in het oppervlaktewater wordt nog onderzoek gedaan door Rijnland, Delphy en Mechanisatiebedrijf Hogervorst.
